Еліміздің орталық өңірлерінде марал саны көбейіп келеді
Дерккөз: www.24.kz
Сарыарқа даласында жойылып кеткен жабайы марал қайта мекенін тапты. Бұл 2002 жылы негізі қаланған Осакаров ауданына қарасты «Бұйратау» мемлекеттік-ұлттық табиғи паркінің кешенді қызметінің жемісі.
Бүгін маралдардың тағы бір үйірі еркіне жіберілді.
Айнұр Әбдиева, тілші:
– Міне қазір ғана осы қоршаудың сыртына 40-тан астам марал жабайы табиғатқа шығарылды. Біз оның куәсі болдық. Жалпы Бұйратау ұлттық парктің көлемі 400 гектарды құрайды. 2002 жылы құрылған болатын. Осы жылдар аралығында 7 ші рет маралдар жабайы табиғатқа шығарылып отыр. Мұнда сонымен қатар қызыл кітапқа енген арқарларда бар.
Мамандардың айтуынша қазір орталық қазақстан аймағын 250-ден астам маралдар мекендеп жүр. Саны жыл артқан сайын көбейіп келеді. Ұлттық парктен жабайы табиғатқа жыл сайын олардың 50 ге жуығы шығарылады.
Қаһарман Хавдалмұрат, «Бұйратау» МҰТП Табиғат кешендерін қорғау бөлімінің басшысы:
– Қазір шығарған соң күзге дейін осы қоршау маңында жүреді. Себебі жем-шөп жеп үйреніп қалған. Кейін қысқа қарай далаға кете бастайды. Бұрын орталық Қазақстанда болғанғой, кейін браконьерлік кесірінен, адам факторынан жойлып кеткен ғой.
Бұл жануарлар бұрынғы жылдары Қарағанды өлкесінде де көп кездесетін дейді мамандар. Алдыңғы легі соғыс пен ашаршылық жылдары оқ пен пышаққа да ілініп кетсе , кейінгілері маралды атып, қызық көрген браконьерлер қолынан жойылған. Ал, мемлекеттік паркке маралдар Қарқаралы,Көкшетау, Қатон-Қарағайдан әкелініпті.Олардың бір тобы еркіндікке жіберілсе, бір тобы осында қалды.
Талғат Рахматулин, Бұйратау МҰТП Бас директорының орынбасары:
– Бізде мемлекеттік инспекторлар бар. Олар осы аймақты күзетумен айналысады. Бұйратау ұлттық парктің екі филиалында 91 мемлекеттік инспектор қызмет атқарады. Олар парк аймағын атпен, мотоциклдармен жүріп өтіп, бақылау жасап отырады.
Мамыр айында маралдардың төлдейтін мерзімі. Осы жолы да жабайы табиғатқа кеткендері төлдеп жатыр. Болжам бойынша жануарлардың жалпы саны алдағы уақытта 500-ге дейін жетеді деп отыр.
Авторлары: Айнұр Абдиева, Сайлау Игликов
Елордада 8,6 миллион гүл егіледі
Дереккөз: www.astana.gov.kz
Елордада гүл егу жұмыстары басталды. Қаланың барлық аудандары көгалдандыру жұмыстарына кірісіп кетті, деп хабарлайды Нұр-Сұлтан әкімдігінің ресми сайты.
«Аудан әкімдері мердігерлерді анықтау бойынша жұмысты күшейтуі керек. Сондай-ақ, қала аудандарының 30 мамырға дейін гүл егу жұмыстарын аяқтап, барлық қажетті шараларды қабылдауы керектігін атап өткім келеді», – деді әкімдіктегі кезекті отырыста Арман Тұрлыбек.
Қала әкімі орынбасарының атап өтуінше биыл гүлдердің рекордтық саны егіледі деп жоспарлануда. Оның мәліметіне қарағанда, олардың саны 8,6 миллионды құрайды.
Жоспарға сәйкес көктемгі кезеңде қалада 14 мың ағашты отырғызылмақ. Мәселен, өткен жылы көктемде 13234 тал егілді. Бүгінге дейін елорданың барлық аудандары 6 688 ағашты (47%), сондай-ақ бұталы қоршаудың 1 450 погонды метрін екті.
Сонымен қатар, аудан басшыларына шөп шабу жұмыстарын ұйымдастыру қажет.
«Ауа-райына байланысты шөптің қарқынды өсуі байқалады. Осыған байланысты барлық саябақтарда, гүл бақтарында, жол жиегіндегі учаскелерде және гүлзарларда алғашқы шөп шабу шаралары 10 күн ішінде аяқталуы керек», – деді А. Тұрлыбек.
Мұнымен қоса, елорда әкімі Бақыт Сұлтанов жиналғандардың назарын үйлердің маңындағы гүлзарлардың жағдайына аударды.
«Алайда, алаңдататын тағы бір сұрақ бар. Бұл үйлердің арасындағы газондар. Қазiргi уақытта бұлардың басым көпшілігіне ешкім карамайды. Шаң мен қоқыс жиналатын орынға айналған.
Мұны ойластыру қажет, жобалау кезінде бетон немесе брусчатка төсеудi қарастыру қажет»,– деп түйіндеді ол.
Елбасы «Жасыл» технологиялар мен инвестициялық жобалар орталығына барды
Дереккөз: www.24.kz
Әлем бойынша жаңартылған қуат көздерін игеру аса қымбатқа түседі
Алайда жер шарын құрып кетуден сақтау үшін көптеген мемлекет тәуекелге барды. Солардың бірі – Қазақстан. Елордадағы «Жасыл» технологиялар мен инвестициялық жобалардың халықаралық орталығы былтыр ашылған. ЕХРО қалашығындағы бұл нысанға бүгін Елбасы арнайы барды. Тұңғыш Президентке «жасыл» экономиканы дамыту және экологияны қорғау саласында қолға алынған жұмыстар баяндалды. Айта кетейік, Қазақстан ауаға тарайтын зиянды заттарды азайту жөніндегі Париж келісіміне қол қойған.
Нұрсұлтан Назарбаев, Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы:
– Я действительно высказал в 2010 году на сессии ООН, в 2015 году мы сказали, что Казахстан будет зеленым мостом. Парижское совещание было по зеленому шару. Себестоимость альтернативной энергии высокая пока. И по гидро-, ветровой энергии, когда будет конкурентоспособной, тогда будет двигаться, поэтому развитие технологии здесь очень важно.
Бұл – елімізде соңғы онжылдық ішінде қолға алынған жобалар. Жел және күннен қуат алып, тұрмыстық қалдықтарды кәдеге жаратып келе жатқан кәсіпорындар жұмысы Тұңғыш Президентке таныстырылды. Ол үшін орталықта арнайы цифрлық алаң құрылған. Еліміздегі геотермальды ресурстардың әлеуеті мен биомасса полигондарының орналасуын да осы жерден көруге болады.
Ал бұл – кең байтақ жерімізде жүзеге асып жатқан тағы бір жоба. Желден қуат алуға бағытталған. Инвестор – шетелдік компания.
Алматы облысында да тіршілік нәрі – судан энергия өндіру қарқынды жүріп жатыр. Каскад атты жоба шеңберінде 3 бірдей станция салынады.
Елімізде экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің және жаңартылатын энергия көздерін дамытудың маңызы зор. Елбасы бүгін осылай деді. Бұл мақсатқа жету үшін тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу саласына озық технологиялар енгізіп, жаңа инвесторлар тарту қажет. Тұңғыш Президент солардың бірі – исландиялық компания басшысымен кездесті.
Жаңадан қолға алынатын тағы бір жоба – қатты қалдықтарды өңдеуге бағытталған. Алматы қаласында жүзеге асырыла бастады. Ілкімді іске финляндиялық компания тартылған.
Елорда да қатты қалдықтарды өңдеу ісіне ден қойған. Мұнда пластик бұйымдары кәдеге жаратылады.
Бас қаладағы Сәкен Сейфуллин атындағы университеттің шәкірттері де жаңартылатын энергия көздері саласында жан-жақты ізденіс жүргізіп келеді. Солардың бірі – ауыл шаруашылығы
Елбасы жобаларды саралай келе, ілкімді істерді аяқсыз қалдырмауды тапсырды. Мақсат – жаңартылған қуат көзі көлемін арттыру.
Авторы: Рауан Мыңбаев
Жетісуда қарақат пен таңқурай өсіру ісі қолға алынды
Дереккөз: www.24.kz
2022 жылы Алматы облысында өсірілген қарақат пен таңқурай экспортқа шығарылмақ, деп хабарлайды «Хабар 24».
Бұндай межеге жету үшін инвесторлар Райымбек ауданында жеміс көшеттерін отырғыза бастады. Оған Қақпақ ауылының 40 шақты тұрғыны жұмылдырылған. Биыл 500 гектар алқап игерілсе, келесі жылы оның көлемін мыңға жеткізу жоспарланып отыр. Тамшылатып суару әдісі қолданылатын бақтың әр гектарынан 12-17 тонна аралығында жеміс-жидек алу көзделген. Тіл үйіретін табиғи тәтті өнім отандық нарық пен көршілес Ресей мен Қытай елдеріне жөнелтіледі.
Азамат Әбішов, шаруашылық жетекшісі:
– Өнім бере бастағаннан кейін сыртқы нарыққа шықсақ. Енді 1 млн тоннаға көбейсе, сыртқа шығарамыз. Шағын цех саламыз, зауыт саламыз. Елге біраз жұмыс жасаймыз.
Арал теңізінің қарақалпақтар тұратын аумағындағы ахуал қандай?
Дереккөз: www.24.kz
Арал теңізінің қарақалпақтар тұратын аумағындағы ахуал қандай?
Өзбекстан Арал теңізі мен оның аймағындағы ахуалды жақсарту мақсатында күні бүгінге дейін 230-дан астам бағдарлама қабылдапты.
Кешенді жобалардың жалпы қаржы көлемі 2 миллиард АҚШ долларынан асып жығылады. Оның 40 пайызын яғни 8 триллион сум қазынадан жұмсалған. Қосымша донорлық көмек көрсетілген. Соның негізінде теңізге жақын орналасқан елді мекендерге инфрақұрылым тартылып, ауылдағы медициналық мекемелерге қажетті құралдар сатып алынған. Экологтардың келтірген мәліметіне жүгінсек, климаттың өзгеруінен теңіз ұлтанындағы қалған судың өзі тез тартылып, жаңа құм аралдар пайда болған. Соның салдарынан Арал аумағынан жылына 100 мың тонна тозаң ауаға көтеріліп ұшады екен. Амудариядан ағып келген суды барынша үнемдеу мақсатында арнайы бөгеттер мен су қоймаларын салу жұмыстары қарқынды жалғасуда. Бұл өзен суын Аралдың құмына сіңіп кетпей сақтап қалуға көмектеседі. Оған қоса балық және мал шаруашылығын дамытуға болады екен.
Вадим Соколов, халықаралық Аралды құтқару қорының өзбекстандық агенттігінің басшысы:
– Су қоймасының негізгі бөлігі Әмударияның теңізге құятын тұсында орналасқан. Өзен осы жерге келгенде екіге айрылады. Тиімді болған соң қойма осы жерге салынған. Әмудариямен ағып келген суды жинап, сол арқылы өзге көлдерге жіберіп отыруға болады. Атап айтқанда Мойнақ қоймасы 15 жыл бұрын қордың қолдауымен салынды. Оған су тұрақты жетпейді. Балықшы қоймасы тағы бар. Су көп болған жылдары құрылыс бітпегендіктен су теңіз ұлтанына ағып үлкен жарлар пайда болды. Теңіз ұлтанына ағып жатқан су тек залалын тигізеді. Қосымша тұздықтар пайда болады. Сосын желмен өзімізге ұшып келеді. Сондықтан суды осында қоймада сақтауымыз қажет.
СҚО-дағы орманда еркек құрлар бір ай бойы өзара мықтыны анықтайды
Дереккөз: www.24.kz
Солтүстік Қазақстан облысында құрлардың төбелесі басталды. Бұл құстар көктемде бір ай бойы бір-бірін түтеп, өзара мықтыны анықтайды.
Қанаттылардың жекпе-жегін көру үшін арнамыздың түсірілім тобы орманда түнеп, керемет көріністің куәсі болды.
Түн. Түк көрінбейтін қараңғылық. Табиғат тым-тырыс. Таң ата құстар қаумалап, қатты шулай бастады. Бұл құрлардың айқасы.
Айдарбек Айтмұхамбетұлы, тілші:
– Біз мұнда таң атпай келіп, осындай күркеде жасырынып отырмыз. Міне, 3 сағаттай болды құрлар ана жерде төбелесіп, ойран салып жатыр. Олардың жекпе-жегі өте тартысты.
«Айқас алаңына» 50 шақты құр қонып, еркектері өзара мықтыны анықтайды. Бәрі балалапанбасарға ұнау үшін тартысады. Өйткені олар жеңімпаздармен ғана жұптасады. Тіпті ағаш басында да тыныштық жоқ.
Бұл жылына тек бір рет қайталанатын құбылыс. Құрлар көктем сайын осы маңға ұшып келіп, көріністің көрігін қыздырады. Олардың төбелесін Александр Ремшов 10 жылдан бері үзбей көріп келеді.
Александр Ремшов, аңшылықтанушы:
– Орманның оянып, табиғаттың тірілуі керемет сәт. Оны сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Таңғы 4-те келіп, құстардың дауысын естудің өзі бір ғанибет. Іш-бауырың елжіреп кетеді.
Солтүстік Қазақстан облысын 270 құс түрі мекендейді. Өңірде оларды зерттейтін арнайы топ бар. Мамандар қанаттылардың көшіп қонуын қадағалап, санақ жүргізеді.
Иван Зубань, Манаш Қозыбаев атындағы СҚМУ биология кафедрасының аға оқытушысы:
– Солтүстік Қазақстан облысында бұған дейін кездеспеген ақжақты қарашақаз құсын таптық. Олар негізі Еуропа арқылы көшіп қонады. Бізге адасып келген ғой…
Қазақстанда 4 жылдан бері көктемде құс аулауға тыйым салынған. Бұл кезде олардың ұясы мен балапандарына өрт қана қауіп төндіреді. Табиғат жанашырлары: «енді осы уақытта шөп жағуға да шектеу қойылса» дейді.
Авторлары: Айдарбек Айтмұхамбетұлы, Төлеген Иманов
Арал теңізіндегі Көкарал бөгетіне балық қорғау құрылғысы қойылады
Дереккөз: www.24.kz
Гидроакустикалық қондырғы САРАТС жобасы аясында салынған 17 шақырымдық 9 өткізгіштен су маржанының өлі теңізге кетіп қалуына кедергі болады.
Жалпы бүгінде Арал балықшылары жылына жеті мың тоннадай балық аулап, оның екі мың тоннасын экспорттайды.
Қазірде айдын 18 аумаққа бөлініп, табиғат пайдаланушыларға бөлініп берілген. Арал ауданында жылдық қуаттылығы он тоғыз мың тонна балық өңдеуге қауқарлы жеті кәсіпорын бар. Зауыттар Қытай мен ТМД елдерінен бөлек Еуропаға су маржанын саудалайды. Теңізге жылына он бес миллион дана шабақ жіберіледі. Бірақ Көкарал бөгеті арқылы мол сумен бірге балық ұлы теңізге қарай кетіп жатыр. Осы ретте Аралды құтқару қоры арқылы гидроакустикалық қондырғы орнатылмақ.
Тынысбек Барақбаев, «Балық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» Арал бөлімшесінің директоры:
– Егер осы жобаны жылдың аяғына дейін бітіретін болсақ, келер жылдан бастап, балық құтқару гидроқұрылғысы тұратын болады. Яғни гидроакустика дегеніміз балықтың сенсорлық органдарына әсерін тигізеді. Әсерін тигізгенде тек үркіту ғана. Басқалай еш зиянын келтірмейді. Ол тек қана төменгі жиілікте балықтардың үлкен-кішісін үркіту арқылы біз ол жерге жақындатпаймыз.
Ауданда теңізден бөлек жиырма көл бар. Олардан да балықтың он төрт түрі ауланады. Тәжірибелі балықшылар мен сала мамандары енді су маржаны қорын молайту үшін көлдер жүйесін әлі де жетілдіре түсу керектігін айтады.
Құдайберген Саржанов, сала ардагері:
– Ақбасты мен Құландының ортасында өзек бар. Сол жерге шлюз қойып, соған шейін су деңгейі көтерілсе, артық су үлкен теңізге кетпей, өзек арқылы Тұщыбас деген жерге барады. Тұщыбасты толтырып алсақ, Қамбаш көлінен кем болмайды. Қазір лимит бойынша Қамбаш көлінде 400-300 тоннадай балық беріп отыр. Ал мынадан жылына мың тонна балық аулауға болады.
Жалпы 2000 жылдан бері Аралдан балық аулау көлемі жиырма есеге өсті. Қазіргі таңда 31 бригада құрылып, мыңға жуық балықшы өз нәпақасын теңізден теріп жүр.
Авторлары: Қамбар Бекенов, Қанат Еңсебаев, Руслан Айтмамбетов
Атырау облысындағы 10 ауыл көгілдір отынмен қамтылады
Дереккөз: www.24.kz
Осы айда Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы 10 елді мекен көгілдір отынмен қамтамасыз етіледі, деп хабарлайды «Хабар 24»
365 шақырымды құрайтын газ құбыры желісі аяқталуға жақын. Ресеймен шекаралас орналасқан Азғыр өңірінің тұрғындары бұл жаңалықты ондаған жылдар бойы күткен болатын. Аймаққа іс-сапармен барған Мәжіліс депутаттары да газ тарту және оның жұмыс барысымен танысты. Сонымен қатар шекара маңындағы ауылдар бос қалмас үшін атқарылатын жобалар және әлеуметтік көмек, көп балалы, аз қамтылған отбасыларды қолдау және жалақыны көбейту шараларымен де көпшілікті таныстырды. Бұл аймақтағы 10 елді мекенде 8 мыңнан астам тұрғын бар.
Бақтықожа Ізмұхамбетов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
– Үлкен жұмыс сәтті аяқталғалы жатыр. Егер кемшіліктер болмаса, мамыр айының аяғына дейін іске қосылуы тиіс.
Бурабайда «Solar Fest Qazaqstan» іскерлік фестивалі өтеді
Дереккөз: www.24.kz
4-5 шілдеде Бурабай курорт аймағында «Solar Fest Qazaqstan» іскерлік фестивалі өтеді.
Бұл шараға баламалы энергия көздері саласын дамытуға мүдделі барлық компаниялар мен инвесторлар қатысады деп күтілуде. Бұл туралы энергетика министрлігінің өкілдері мәлімдеді. Олар келтірген ресми деректерге сүйенсек, былтыр Қазақстанда жалпы көлемі 1,35 млрд кВт «жасыл энергия» өндірілген. Сондай-ақ осы секторға 283 млрд доллар инвестиция салынған. Нәтижесінде биыл жыл басынан бері баламалы энергия көзін өндіретін 7 нысан салынды. Жалпы республика бойынша күннен және желден тоқ өндіруге қауқарлы 70-тен астам станция бар. Айта кетейік, елімізде баламалы энергия көздері саласын дамыту жұмыстары 2009 жылдан бастап кезең-кезеңімен жүріп жатыр.
Абай Құланбай, ҚР ЭМ ЖЭК Департаментінің басқарма басшысы:
– Жаңартылатын энергия көздері соңғы 10 жылда жалпы 8 есеге ұлғайды. Кезінде 2009 жылы 140 мВт болатын сегіз ғана су электр станциялары болатын болса, қазіргі таңда жалпы қуаты 680 мВт 72 ірі нысандарымыз бар. Кезінде тек қана су электр станциясы болатын болса, қазірде су электр станцияларын күн электр станциялары басып озды. Жалпы қуаты 250 мВт-қа жетті. Бұл 72 объектімен жылына 1,3 млрд кв/сағатты құрайды. Бұл Қызылорда облысының 1 жылдық тұтынған энергиясына тең.
Нұр-Сұлтанда 800 түп алма ағашы егілді
Дереккөз: www.24.kz
Қазақстан халқы бірлігі күні мерекесіне орай Ботаникалық бақта алма ағаштары отырғызылды, деп хабарлайды Елорда Инфо.
Қазақстан халқы Ассамблеясының ұйымдастыруымен өткен шараға Премьер-Министр Асқар Мамин мен елорда әкімі Бақыт Сұлтанов қатысты. Жас көшеттерді отырғызған этномәдени орталықтарының белсенділері өздері еккен алма ағаштарының тұсына естелік ретінде бірлестіктің атын жазып қойды.
Жалпы, шара барысында Ботаникалық бақтың Қабанбай батыр даңғылы жағындағы кіре беріс қақпасының алдына Атыраудан әкелінген 800 түп алма ағашы отырғызылды. Оның 700 түбі бұрыннан белгілі сұрыптар болса, қалған 100 түп – жаңа сұрып.