Дереккөз: www.24.kz

Күріштің жаңа сұрпы Сыр өңірінің қатаң климатына төзімді.

Ыбырай Жақаев атындағы Қазақ күріш ғылыми зерттеу институты шетелдің элиталы тұқымдарын нарықтан ығыстыратын «Сыр сұлуы» сұрпын шығарды. Сондай-ақ түйе-жоңышқа мен арпаның да өнімділігін арттырмақ. Қызылордалық ғалымдар еңбек күші мен су ресурстарын үнемдеудің де тың технологияларын қатар дамытып келеді.

Институттың тәжірибелік алқабында түйежоңышқаның жаңа сорты сынақтан өтуде. Сыр өңірінің ауа райына қолайлы бұл тұқымға «Алаула» деген ат беріліп отыр. Адам бойынан да биік өскен бұршақ тұқымдастың ерекше қасиеттері көп. Ең бастысы – құрамында малға жақпайтын кумарин жоқ әрі өнімділігі бірнеше есе жоғары.

Өмірзақ Аймұхамедов, Ы.Жақаев атындағы қазақ күріш шаруашылығы ҒЗИ ғылыми қызметкері:

– Түйежоңышқаның көбісінде кумарин деген зат болады. Сол кумарин орып болғаннан кейін дұрыс өңделмесе бикумарол деген затқа айналады. Ол – улы зат. Ал мынада ондай зат жоқ, сосын мұны мал жақсы жейді.

Ал «Сыр сұлуы» деп айдар таққан күріштің жаңа сорты көп ұзамай Қызылорданың брэндіне айналуы ғажап емес. Ыстық, құрғақ ауа райына бейімделген бұл сұрыптың әр гектарынан 90 центнерге дейін өнім алуға болады. Өнімділігі элиталы тұқымдардан кем түспейді және тауарлық сапасы да жақсы.

Әсет Тоқтамысов, Ы.Жақаев атындағы қазақ күріш шаруашылығы ҒЗИ директорының орынбасары:

– 2020 жылға қарай Қызылорда облысында егілетін күріш көлемінің 50%-ын өзіміздің Қазақ күріш шаруашылығы ғылыми зерттеу институтының тұқымдарымен егетін боламыз. Біз оған уәде береміз. Қазір көбіне «Лидер», «Янтарь», «Титанға» көңіл бөліп жатыр. Олардың барлығы Ресейдің сорттары.

Күріштің құрғақ жерде өсуі тіршілік нәрін үнемдеуден бөлек, селекциялық зерттеулерге де қолайлы болып тұр. Әдетте институттың ғылыми қызметкерлері шыжыған шілдеде тізеден су кешіп жүріп, будандастыру жолымен жоғары сұрып алу жолында тер төгетін. Енді топырағы сортаң келетін Сыр өңірінде тамшылатып суару арқылы ақ күрішті көктетуге болатыны дәлелденді.

Авторлары: Қамбар Бекенов, Қанат Еңсебаев, Руслан Айтмамбетов

Дереккөз: www.kazinform.kz

АСТАНА. ҚазАқпарат- Мемлекет басшысының тапсырмасымен ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапарымен Павлодар облысына барды, онда «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» Жолдауы мен Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласындағы міндеттердің орындалу барысымен танысады.

Үкімет басшысының жұмыс сапары облыстың Баянауыл ауданынан басталды, онда туризмді дамыту, инфрақұрылымдық дамыту мәселелері, сондай-ақ, «Сакралды Қазақстан» және «Туған жер» жобалары аясындағы міндеттер қаралды, деп хабарлайды primeminister.kz.

Өңірде Бақытжан Сағынтаев облыстың өнеркәсіптік кәсіпорындарының жаңғыртылу үдерістерімен танысады, олардың қатарында «KAZ Minerals Bozshakol» ЖШС мыс кенін өндіру мен қайта өңдеу өндірісі, «R.W.S. Whelset» теміржол білігі зауыты, «Проммашкомплект» теміржол дөңгелектерін шығару цехы, «Павлодар мұнай-химия зауыты», «Қазақстан электролиз зауыты» бар.

Бақытжан Сағынтаев Президенттің «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» Жолдауын іске асыру аясында облыстың өнеркәсіптік кәсіпорындарын технологиялық жаңғырту мәселелері жөнінде арнайы кеңес өткізеді деп күтілуде.

Сондай-ақ, ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаев «Павлодар» АЭА-на барады, облыстың бизнес қауымдастығының өкілдерімен кездеседі, «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында салынып жатқан тұрғын үйлердің құрылыс қарқынымен және «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының инфрақұрылымдық міндеттерін іске асыру жұмыстарымен танысады.

Павлодар облысының ЖӨӨ құрылымында өнеркәсіп үлесі 49,3%-ды, ауыл шаруашылығы – 2,2%, құрылыс – 2,5%, сауда – 7,2%, көлік және байланыс – 13,1%, басқалары – 25,7%-ды құрайды.

Облыста 16 жүйе құрушы кәсіпорын бар: «Богатырь Көмір» ЖШС, «Еуроазиялық энергетикалық корпорация» АҚ, «Майкүбен-Вест» ЖШС, «Қазхром ТҰК» АҚ бөлімшесі – Ақсу ферроқорытпа зауыты, «Қазақстан алюминийі» АҚ, «Қазақстан электролиз зауыты» АҚ, «KSP Steel» ЖШС, «Кастинг» ЖШС ПБ, «Павлодар мұнай-химия зауыты» ЖШС, «Қазэнергокабель» АҚ, «ERG Service» АҚ бөлімшесі – Павлодар машина жасау зауыты, «Майқайыңалтын» АҚ, «KAZ MINERALS BOZSHAKOL» ЖШС, «Павлодарэнерго» АҚ, «Болат Нұржанов атындағы Екібастұз СЭС-1» ЖШС, «Екібастұз СЭС-2 стансасы» АҚ. Бұл кәсіпорындар өңірдің барлық өнеркәсіптік өндіріс көлемінің 81,5%-ға жуығын қамтамасыз етеді.

Дереккөз: www.24.kz

Бұл ұйым кең байтақ еліміздің тарихи, мәдени һәм рухани құндылықтарын шет мемлекеттерде кеңінен насихаттап, инвестиция тартумен айналысатын болады. Ұлт жоспары аясында жүзеге асқан бұл міндетпен қоса үкіметтік емес ұйымдардың жұмысы да жүйелі жолға қойылды.

Кең байтақ қазақ жерінің кез келген шетелдік қонақты таң қалдырып, таңдай қақтыратын мүмкіндігі мол. Алтай мен Атырау, Ертіс пен Еділ арасындағы ұланғайыр атырап тарихи, мәдени мұралар мен рухани құндылықтарға толы. Бұл ретте межелі міндеттерді жүйелі жүзеге асыру үшін географиялық жағынан тұтас елді қамтитын 6 өңірлік-туристік кластер құру көзделген.

Астана мәдениеттердің геосаяси тоғысатын жеріне айналса, Алматы – өркениет бесігі, Шығыс Қазақстан – Алтай маржаны, Батыс Қазақстан – Каспий қақпалары, Оңтүстік Қазақстан – Ұлы Жібек жолының жаңғыруы, ал Солтүстік Қазақстан табиғат пен көшпенді мәдениеттің тұтастығы ретінде кеңірек танылатын бірегей мекендер болады.

Арыстанбек Мұхамедиұлы, ҚР Мәдениет және спорт министрі:

– Үкімет қаулысына сәйкес, «Қазақ турист» акционерлік қоғамын құрдық. Бұл компания еліміздің туристік әлеуетін шет мемлекеттерде ілгерілетеді. Және инвесторлар тартумен айналысады. Ол үшін шетелдіктердің қызығушылығы зор. Келер жылы бұл мекеменің қаржылық жағдайы да тұрақталады.

Мәдениет орындарын ел мәйегіне айналдыру да маңызды міндет. Осы мақсатта сала жұмысы халықаралық талаптарға сәйкестендіріліп, маңызды жобалар басталды. Соның арқасында Астанадағы ұлттық музей мен облыстық музейлер ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік алды. Сондай-ақ халыққа ақылы түрде қызмет көрсетіп, өздігінен пайда таба бастады.

Арыстанбек Мұхамедиұлы, ҚР Мәдениет және спорт министрі:

– Ұлттық музей мен 13 облыстық музейде көпэтносты Қазақстан жайлы арнайы залдар ашылды. Сол арқылы қазақстандықтардың патриоттық тәрбиесін қалыптастырып, оны одан әрі күшейтуге жол ашылды. 

Бұқаралық спорт саласы да қарқын алды. Бұл салаға тиесілі қазір 11 мың спорттық нысан жұмыс істейді. Ал тіл саясатын дамыту үшін 80 мыңнан аса орталық құрылды. Елді мекендерде қазақ және жергілікті этнос өкілдерінің ана тілдерін оқыту ісі жолға қойылған. Біртектілік және бірлік ұғымдары аясында тарихи-мәдени құндылықтарды дәріптейтін кинотуындылар да түсіріліп келеді. Биыл «Сұлтан Бейбарыс», «Қазақ елі 2», «Томирис» және «Алаштың 100 жылдығы» сынды 28 фильмнің өндірісі жалғасады. Әртүрлі әлеуметтік жобаларды жүзеге асыру қоғам дамуын жеделдетеді. Ол үшін үкіметтік емес ұйымдарды қаржыландыру ісі біршама жеңілдеді. Арнайы заң жобасы әзірленіп, гранттарды бөлудің жаңа тәртібі енгізілді.

Нұрлан Ермекбаев, ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрі:

– Гранттарды бөлу үдерісі өте қарапайым болады. Гранттардың бағыты кеңейеді. Қазір операторлардың қорлары біздің есебіміз бойынша толықтырылады. Ал болашақта жергілікті әкімдіктер мен басқа министрліктерден тартылады деген үміттеміз.

Биыл үкіметтік емес ұйымдарға берілетін қаржы үш есе ұлғайды. Әлеуметтік жобаларды жүзеге асыратын гранттарға 588 млн теңге бөлініп, келісімшарттарға қол қойылды. Жаңа талаптар арқылы үкіметтік емес ұйымдар берілген қаражаттың 10%-ын материалдық-техникалық базасын жақсартуға жұмсай алады.

Нұрлан Ермекбаев, ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрі:

– ҮЕҰ жүзеге асырылып жатқан жоба ретінде біреуін айта кетейін. Биыл Қазақстанның барлық өңірлерінің тұрғындары арасында «Болашаққа қадам» жобасы басталды. Мұнда түрлі номинациялар бар. Конкурсқа еліміздің 12 өңірінен 80-нен астам өтінім түсті. Қорытындысы шілде айында жарияланатын болады.

Қазір елімізде үкіметтік емес ұйымдардың бірыңғай базасы жұмыс істейді. Оған 3 мыңдай қазақстандық және шетелдік мекеме тіркелген. Сол арқылы жүйе жұмысы бір ретке келтіріліп, әлеуметтік жобаларды жүзеге асыруға көп көңіл бөліне бастады.

Айта кетейік, «Менің елім» ұлттық жобасы аясында ілкімді істерді ілгерілеткен үкіметтік емес ұйымдарға арнайы сыйақы беріледі. Сол секілді жастар саясатын дамыту үшін қала және ауылдық жерлерде уақытты тиімді әрі қызықты өткізуге арналған нысандар салынады. Сондай-ақ бос жұмыс орындары туралы мәлімет беретін түлектер тақтасы және өскелең ұрпақтың жалпыға ортақ жобалары әзірлене бастады. Ал жастар ұйымдарына биыл 3 грант бөлініп, 30 млн теңге берілді.

Авторлары: Рауан Мыңбаев, Ғани Алшынбаев

Дереккөз: energo.gov.kz

Дереккөз: www.24.kz

Қазақстан Президенті сүт өнімдерін өндіруге, мал және егін шаруашылығына маманданған «Майлы дақылдардың тәжірибелік шаруашылығы» ЖШС-тің жұмысымен танысты. Мемлекет басшысы сүт-тауар фермасын аралап, онда сауын залы мен сүт қабылдайтын цехты көрді.

Сондай-ақ, Елбасы облыстағы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілердің жетістіктерімен танысып, өңірдің шаруаларымен әңгімелесті.

– Шығыс Қазақстан облысы экономикамыздың аграрлық секторында ертеден қалыптасқан берік дәстүрге ие. Қазақстанда ауыл шаруашылығы саласының әлеуеті зор, болашақта бұл салаға деген сұраныс арта түседі. Қазір біз үшін Қытай Халық Республикасының орасан зор нарығы ашық, сіздер шығаратын өнім шет елдерге экспорттала алады, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Соңында Мемлекет басшысы кездесуге қатысушыларға бақ-береке және өндірісте жаңа жетістіктер тіледі.

***

«Майлы дақылдардың тәжірибелік шаруашылығы» ЖШС-і күнбағыс дәнін өсіріп-өндіретін шаруашылық болып табылады әрі таңдаулы тұқым шаруашылығы мәртебесіне ие. Кәсіпорын майлы дақылдарды сұрыптаумен және тұқым өсірумен, мүйізді ірі қара малдың асыл тұқымды түрлерін жақсартумен, ауыл шаруашылығы өнімін өндірумен, сатумен, қайта өңдеумен, ғылыми зерттеу жұмыстарының нәтижелерін апробациялаумен және аяқталған ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізумен айналысады. Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлайды.

Дереккөз: www.24.kz

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жұмыс сапарымен Шығыс Қазақстан облысына барды. Президент әуелі Өскеменде жаңадан ашылған «Нұрлы жол» саябағында болып, өңірдегі белсенді азаматтармен кездесіп, хал сұрасты. Бұдан соң қала маңындағы көпсалалы іс-тәжірибелік шаруа қожалығының жұмысын көріп, аймақтағы аграрлық сала мамандарымен жүздесті.

«Нұрлы жол» саябағы. Алты айдан кейін құрылысы аяқталған парк дәл бүгін ашылды. Президент әуелі осы көрікті орынға аялдады.

Қаланың оңтүстік-шығысында салынған бұл саябақ ерекше инфрақұрылымдық маңызға ие. Әрине, шығыс бөліктің таңдалуы да бекер емес. Өйткені соңғы 5 жылда Өскемен осы бағытта дамып келеді. Президент аралап көрген бұл парк алдағы уақытта жайқала түседі. Нақтырақ айтсақ, саябақ төңірегінде көпқабатты үйлер мен әлеуметтік нысандар бой көтермек.

Елбасы саябақты аралау барысында Шілікті, Берел қорғандарында жүргізілген археологиялық жұмыстардың нәтижесін көрді. Сақ дәуіріне жататын бұл жәдігерлер тарихи маңызға ие. Бір ғана мысал. Былтыр Берелдегі қорғаннан алтынмен апталып, күміспен күптелген 7 ат және сақ патшасы табылған. Дәл сол қорған бүгінде аспан астындағы музейге айналды. Бұл игі істер бүгінде қолға алынған рухани жаңғыру жұмыстарының жалғасы.

Көне тарихтың жан-жақты насихатталуын тапсырған Елбасы одан кейін аймақтағы кәсіпкерлермен жолықты. Дені мемлекеттік және жекеменшік әріптестік негізінде жұмыс істеп жүрген іскер азаматтар. Олар өңірдің өрге басуын ілгерілетіп, түрлі нысандар мен инфрақұрылымдардың жаңғыруына үлес қосып жүр.

Саябақты аралау кезінде Елбасы өңірдің белсенді азаматтарымен де кездесті. Олар әңгіменің әлқиссасын ЕХРО көрмесінен бастады. Дені игі шараны өз көздерімен көрген. Сондықтан алған әсерлерін қуана-қуана баяндады. Сонымен бірге ел ағалары Елбасына аймақта бүгінде атқарылып жатқан жұмыстар туралы әңгімеледі.

Президент облыстың экономикалық-әлеуметтік даму қарқынына тоқталды. Әсіресе білім мен денсаулық сақтау салаларындағы мәселелер шешімін тапқанын айтты. Шығыс Қазақстан елімізде бөбектерді балабақшамен қамтуда 90%-дан асып, бірінші орында тұр. Осыдан-ақ мемлекеттің өңірге жасаған қолдауы анық аңғарылады.

Нұрсұлтан Назарбаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

– Это индустриальный край. Я люблю Восточный Казахстан за то, что это основа индустрии: металлургия, руды, сельское хозяйство здесь. Иртыш. Гидроэлектростанция. Машиностроение. И область развивается. Бюджет области – 430 млрд тенге. 53% идут на социальные нужды.

Бұл – көпсалалы іс-тәжірибелік шаруашылық. Серіктестік асылтұқымды мал өсіріп, дәнді және майлы дақыл тұқымдарының бірнеше сұрпын өсіреді. Облыстағы, тіпті еліміздегі егін өсіретін ірі шаруаларға тұқымдықтар береді. Тек соңғы үш жылда бидай, күнбағыс, соя тәріздес дақылдардың жаңа сұрпын шығарған. Нәтижесінде өнім түсімі 5-тен 10 есеге артты. Шаруашылық былтыр 600 бас ірі қараға арналған сүт фермасын салды. Ол үшін мемлекет жеңілдетілген пайызбен 417 млн теңге несие берді. Бұл – Үкімет көрсеткен қолдаудың бір парасы. Ал кооперацияға біріккен шаруалар бұдан үлкен демеуге ие.

Нұрсұлтан Назарбаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

– Кооперации развиваем. Вы чувствуете. Это надо нам? Потому что в Казахстане есть мясокомбинаты, молокозаводы, но они не загружены. Загружены на 30-40%. Говорят, нет сырья. Сырье-то есть. Но для этого крестьянин должен привезти продукцию, с ним кто-то должен рассчитаться, отправить, и спокойно заниматься своим делом. Если мы кооперацию разовьем, это вы будете сами создавать.

Ауыл шаруашылығы саласында өндірілген өнім бүгінде ел экономикасының 5%-ын құрайды. Сондықтан Елбасы бұл бағыттағы жұмысқа қарқын беріп, әлеуетін әлдендіруді тапсырды.

Нұрсұлтан Назарбаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

– Сельское хозяйство дает меньше 5% экономики. Так не должно быть. Продаем дешевое сырье. Сами не перерабатываем. Переработка сельского хозяйства страны на первом месте. Спрос есть, значит надо наращивать. Сельское хозяйство, запомните, будет одним из лучших бизнесов в стране.

Отандық өнімге қазір барлық елдің нарығы ашық. Бұл келісімдерге қол жеткізуде ел Президентінің еңбегі ерен. Жаһанның дамыған елдеріне жасаған сапары аясында осы маңызды мәмілелерге қол жеткізді. Енді осы мүмкіндікті отандық тауар өндірушілер тиімді пайдаланып, шаруасын шалқытуы тиіс.

Нұрсұлтан Назарбаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

– Чтобы открыть рынок, я везде договаривался. Персидский залив, Иран, Китай открылись. У вас есть возможность заключить договор и поставлять свежие продукты.

Шығыс өңірінің іскерлері ішкі және сыртқы нарықты бағындыру үшін бұрын бірқатар кедергі болды. Ол жол азабы еді. Бұл тасымалға кері әсерін тигізетін. Енді осы мәселе де шешімін тауып жатыр. Астанадан басталған жол құрылысы қазір Павлодарға жетті. 2019 жылға дейін Өскемен халқы бас қалаға баруға бас ауыртпайды. Тегіс жолмен қатынайды, тауар апаруда да тартынбайды.

Авторлары: Сәкен Сейітханұлы, Дулат Ентебеков

ҚР ЭМ «Қоршаған ортаны қорғаудың ақпараттық-талдау орталығы» ШЖҚ РМК 2017 жылғы шілденің 12-нен 14-не дейінгі мерзім аралығында қоршаған ортаны қорғау және табиғатты пайдалану саласындағы мамандар үшін Астана қаласында «Экологиялық кодекс. Құқыққолдану» тақырыбына оқыту семинарын өткізді.

Семинарға қатысушылар келесі ұйымдар өкілдері: «Компания Нефтехим LTD» ЖШС, «Алматы электр станциялары» АҚ, Астана қаласы әкімдігінің ШЖҚ «Астана су арнасы» МКК, «Ақжар-хром» ЖШС, «Казатомпром-SaUran» ЖШС, Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті.

 Семинарда келесі сұрақтар қарастырылды:

• Өндірістік экологиялық бақылау бағдарламасын әзірлеу;
• Қоршаған ортаны қорғау бойынша іс-шаралар жоспарын қалыптастыру;
• Өндіріс және тұтыну қалдықтарымен жұмыс істеу кезіндегі негізгі экологиялық талаптар;
• Қалдықтарды басқару саласындағы мемлекеттік саясат;
• Мемлекеттік бақылауды жүргізу рәсімі. Қалдықтар саласындағы экологиялық нормалар мен талаптарды бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік;
• ҚОӘБ және жобалық құжат құрамындағы қалдықтарды басқару бағдарламасының жобаларын әзірлеу және т.б.

Дәріс оқығандар:

Досмакова Бизара Жакиевна – ҚР ЭМ Қалдықтарды басқару департаменті  директорының орынбасары;

Токтасынова Тоты Клышбековна – ҚР ЭМ ЭРБК бас сарапшысы;

Ингербаева Жанат Умбетовна – ҚР ЭМ ЭРБК бас сарапшысы;

Абилова Ляйа Толегеновна – ҚР ЭМ ЭРБК бас сарапшысы;

Садвокасова Алия Малаевна – ҚР ЭМ «ҚОҚ АТО» ШЖҚ РМК МЭАҚД басқарма басшысы;

Балабаева Алтын Ибрагимовна – ҚР ЭМ «ҚОҚ АТО» ШЖҚ РМК ҚОҚҰБДжәнеЭАТ басқармасының басшысы;

Досанова Акмарал Наурызбаевна – ҚР ЭМ «ҚОҚ АТО» ШЖҚ РМК АТД ТРК басқарма басшысы.

Семинар соңында тыңдаушыларға куәліктер табыс етілді.